Stratonikeia Antik Kenti (Muğla)

Ölümsüz aşkların ve gladyatörlerin kenti Stratonikeia.

İdil Biret’le taçlandırılmış bir Stratonikeia gezisi…

Epeydir gezmek istediğim bu antik kentte ilk kez bir konser verileceğini, hem de  İdil Biret konseri olduğunu duyduğumda hemen gitmeye karar verdim. Bu İdil Biret’le taçlandırılmış bir Stratonikeia gezisi olacaktı ve muhteşem oldu.

Bodrum/Turgutreis’ten yola çıktık, Milâs’ta navigasyonu açtık ve kendimizi biraz farklı bir yerde bulduk 🙂  Hemen yakında gördüğümüz bakkala yol sorunca da, canım yurdum insanlarından biri hemen bizimle gelmeye gönüllü oldu. Yolda, ben Eskihisar’lıyım dedi Ahmet Bey; “tiyatro varmışta duydum onun için geldim”. Evi, arazisi varmış Eskihisar Köyünde, istimlak olunca o da Muğla’ya taşınmış. Ama belli ki yerini yurdunu çok arıyor. “Bakın evim şuradaydı” diyor, bakıyoruz ki kazıların tam ortası. Tarlasını, bahçesini gösteriyor, hepsi kazı alanı. Kim olsa arar, doğup büyüdüğü yer; enerjisi yoğun muhteşem bir antik kent.

Antik kenti rahatça gezelim diye erken gelmemiz çok iyi oldu; İdil Biret’i hem prova yaparken hemde gece izleme olanağını bulduk.

Onca yılın birikmiş anılarını taşıyan o muhteşem taşlar üzerinde oturarak, inanılmaz bir akustikle dinledik konseri. Teşekkürler İdil Biret, teşekkürler Muğla Belediyesi.

Karia Bölgesi’nin iç kesimindeki kentlerinden birisi olan Stratonikeia, Muğla İli, Yatağan ilçesi, Eskihisar Köyü sınırları içinde; Geç Tunç Çağından günümüze kadar kesintisiz yerleşime sahne olmuş bir kent. Türklerin bölgeye gelişi 11.yy. sonlarını bulmuş.

M.Ö. 3. yy’ın ilk çeyreğinde Seleukos kralı I. Antiokhos önceden üvey annesi sonrasında eşi olan Stratonike adına bu şehrin adını değiştirmiş.

Köy yoluna girdiğiniz anda artık hiçbir şey sizin için aynı kalmayacak. Başka bir zaman diliminde inanılmaz saatler geçireceksiniz.

Hele o sokaklar, o muhteşem taş sokaklar… Tuvaletin kapısında “biz yaşlıları hiç düşünmüyorlar, yürüyemiyoruz, asfalt döker insan bu yollara” diyen süslü püslü teyzemin de ellerinden öperim 🙂

Köyün girişindeki kahvede çayınızı için, gözlemenizi yiyin. Hem çok ucuz hem de muhteşem.

Stratonikeia, Arkaik, Klasik, Helenistik, Roma İmparatorluk, Bizans, Beylikler, Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti dönemlerine ait yapı ve kent dokusunun birlikte görülebileceği nadir yerlerden. Kapladığı 7 kilometrelik alanla, dünyanın mermerden inşa edilmiş en büyük kentlerinden biri olan Stratonikeia, Hellenistik Dönem’de birbirine paralel ızgara sisteminde kesişen caddelerden oluşan Hippodamik (havadar olması için 90 derecelerle kesişen sokaklardan oluşan sistem) planda düzenlenmiş. Bütün bunları okuyup,  incelediğimde; şehir planlamasına verilen önemi görüp, şimdiki yapılaşamama  içimi sızlatıyor.

Antik döneme ait gymnasium, bouleuterion, tiyatro, hamam, kent kapısı ve çeşme gibi anıtsal yapılarının yanında, köy meydanı, Beylikler Dönemi hamamı, Şaban Ağa Camii, Osmanlı Çeşmesi, ağa evleri gibi Türk mimarisi açısından önemli örneklere sahip bir kent.

Anadolu’daki  en büyük gymnasiumun Stratonikeia’da olduğu biliniyor. Gymnasiumlar, Eski Yunan ve Roma devrinde gençlerin eğitildiği ve spor yaptığı merkezler.

Gymnasium

Bouleuterion (Meclis Binası).

Yazıtlarda; Roma Döneminde Stratonikeia’da satılan mallar ve bunların fiyatları Grekçe ve Latince olarak kayıt altına alınmış, satışlar kontrol altında tutulmuş ve olması muhtemel enflasyon böylece önlenmiş. Yani şimdi ben ağlamayım da kimler ağlasın 🙂

Çarşı

Kazı evi ve müze deposu (Hasan Sar evi)

Şaban Ağa Cami

Kazı çalışmaları sürüyor ve daha uzun yıllar biteceğini hiç sanmıyorum.

Kazı çalışmaları sırasında Bizans dönemine ait 65 mezar gün yüzüne çıkarılmış.

Stratonikeia Antik Kenti kazı ekibi, 2 bin yıllık geçmişi olan antik oyunları çizerek, gelecek kuşaklara aktarmaya çalışıyor.

Ayrıca çalışmalarda, bölgede 6,5 ve 7 üzerinde, yüzeye yakın alanlarda meydana gelen depremlerin yarattığı etkiler inceleniyor.

Her yıl çok sayıda festival topluluklarını kendine çeken Lagina Hekate Kutsal Alanının bağlı olduğu siyasi merkez burası. Siyasi merkez Stratonikeia ve Dini merkez Lagina’yı birbirine bağlayan bir kutsal yol var. Büyücüler tanrıçası Hekate ve onun Lagina’sı başka bir gezimizin konusu olacak.

Anadolu’nun bu muhteşem topraklarında kim bilir kaç medeniyet üst üste yaşam bulmuş. Tesadüfen vurulan bir kazma, koca bir şehri çıkarıyor ortaya.

Gezme ve görme aşkınız hiç eksilmesin…

Detaylı bilgi için:

http://stratonikeia.pau.edu.tr/

http://www.kulturvarliklari.gov.tr/TR,138894/stratonikeia-antik-kenti-unesco-dunya-miras-gecici-list-.html

http://arkeolojihaber.net/tag/stratonikeia-antik-kenti/

http://www.muglakulturturizm.gov.tr/TR,159712/stratonikeia-antik-kenti.html