Eylül-2

 

anitsal-sehitlik-cesme

Eylül Ayının 2. gezisinin başlangıç noktasını  Edirnekapı olarak belirledim ve trafik korkum beni yine Metrobüs’e yönlendirdi. Buralara gelmeyeli ne çok yıl geçmişti. Her yer beton ve taşla kaplanmıştı sanki.

Metrobüsten indikten sonra merdivenleri çıkıp sağa doğru ilerlediğinizde Şehitliğe girmiş olursunuz. Orada çok farklı duygular yoğurur sizi. Vatan uğruna canını ortaya koymuş onca şehit ve onların gözü yaşlı aileleri. İnanın bana; yaşamadığımız, deneyimleyemediğimiz hiç bir konu için ” Seni çok iyi anlıyorum” demeyelim! Asla bilemeyiz çünkü, asla!

Şehitlikten çıkıp yolun karşısına geçtim ve karşıda surların içinde Fatih’in İstanbul’a girdiği kapı karşıladı beni. Aynı kapıdan tebessümle girdim ve yabancı bir gazetecinin çok hoşuma giden bir cümlesi geldi aklıma “1453’de almışsınız ama bir türlü yerleşememişsiniz!” demişti.

O müthiş kapıdan girdiğinizde sizi neyin karşılayacağını düşünürsünüz?

 

gravur_Edirne_Kapi

fatih2

 

 

fatih1

 

Korkunç bir minibüs park alanı! Arabesk müzik çalarak bağrış çağrış müşteri bekliyorlar. Şimdi düşünün o muhteşem kapıyı gördüğünüzde beyninizde bir imge oluşmaz mı? Fatih at üstünde kapıdan giriyor mesela…

Biraz ilerledim, 1-2 ağaç ve derme çatma bir çay bahçesi, küçük pis bir süs havuzu. Karşısında bütün ihtişamıyla Mihrimah Sultan Cami.

cerceveli-mihrimah

Çay bahçesinde bir bardak çay aldım ve böyle bir lezzetsizliğin nasıl başarıldığını düşünerek Mihrimah Sultan Cami’ne doğru yürüdüm. Cami kapısında beni karşılayan görevli “Hoş geldiniz” dedi. “Hoş bulduk” dedim, öyle mutluydum ki! Bu mutluluk çok kısa sürdü ve görevlinin içeri girebilmek için bir uzun etek ve başörtüsü giymem gerektiğini söylemesiyle son buldu. Üzerimde diz kapaklarımda bir etek, yarım kollu bir tişört ve şapka vardı. Bu kıyafet içeri girmem için yeterli değildi. Nasıl bir şekilcilik ti bu! Görevliye önerdiği kıyafeti giymeyeceğimi ve izin verirse kapıdan şöyle bir bakıp çıkacağımı söyledim. Adımımı atar atmaz o muhteşem vitrayları gördüm ve büyülendim. Sinan burada gerçekten aşkını dile getirmişti, muhteşemdi!

 

cerceveli-mihrimah2

 

Kariye müzesine doğru yürürken içimdeki burukluğa teslim olmamaya çalıştım ve olmadım. Kariye müzesinin bahçesine girer girmez büyük bir kalabalıkla karşılaştım. Tıklım tıklım turistle doluydu.

 

cerceveli-kariyemuze

Kariye (Chora) Kilisesi, 6. yüzyıla kadar giden bir geçmişe sahip. İlk önce manastır olarak 534 yılında Justinianus döneminde Aziz Teodius tarafından yapılmış. Bina Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethinden 50 yil kadar sonra 1511 yılında Sultan II. Beyazit sadrazamlarindan olan Atik Ali Pasa tarafindan camiye tevdi edilmiştir ve “Atik Ali Paşa Camii” veya “Kariye Camii” olarak anılagelmistir. Şimdi bundan sonrası için ağlayabilirsiniz! Dönüştürme sırasında bütün kilisenin duvarları üzerinde bulunan mozaik ve freskler sıva ile kaplanmış. Zavallı Kariye! Oysa 1296 büyük depreminden bile sağ çıkmış ama…  

20. yuzyilda bu camii kapatılmıştır. Birleşik Amerika’daki “Amarika Bizans Enstitüsü (Byzantine Institute of America)” ve “Bizans Incelemeleri için Dumbarton Oaks Merkezi (Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies)” bu camideki sivalar altinda kalmis mozayik ve fresklerin restorasyonunu yapmıştır ve tüm mozaik ve freskler ortaya çıkarılmıştır. Yapı 1956’da açılan “Kariye Müzesi” olarak günümüzde de hizmet vermektedir.

Müze kartımı çıkardım ve giriş için kuyruğa girdim. Maalesef müzenin büyük bir bölümü restorasyon için kapalıydı. Ancak açık olan bölümler de muhteşemdi.

cerceveli-kariye2

 

Müzeden çıkıp sokakları dolaşmaya başladığımda, yenilenmiş, boyanmış ve sizi adeta içine çeken evleri gördüm. Her birinin dili vardı mutlaka ve kim bilir neler anlatıyorlardı. Gözlerimi kapatıp duymaya çalıştım  hepsini…

cerceveli-kariyesokak2

 

cerceveli-kariyesokak

Karnım acıkmıştı ve şöyle harika bir çay içmenin zamanı çoktan gelmişti. Sıradan bir yer olmasın, ruhu olsun diye sonsuz bir istekle surlara doğru yürüdüm ve köşeyi döner dönmez “İşte burası!” dedim. “İstanyol Cafe” karşımda bütün sevimliliği ile duruyordu!

 

cerceveli-istanyol3

Ve Cafe’nin sevimli ve mükemmel sahibesi Demet Hanım. Hemen bir çay rica ettim. Çayı minik bir havuçlu kekle birlikte ikram etti. Keki kendisi yapmıştı ve çok lezzetliydi. Biraz dinlendikten sonra bir tost ve çay rica ettim. Böyle güzel bir tost ve sunum çok nadir bulunur diyebilirim. Çok güzel bir tabakta tostun yanında, zeytin, çeri domates ve kendi elleriyle yaptığı çilek reçeli. Bu güzel ikram için teşekkür ettim kendisine. Biraz sohbet edince Kariye bölgesinde yerleşimin ve ilginin çok arttığını söyledi. Öyle güzel anlatıyordu ki, burada çok mutlu olduklarını ve gelen müşterilerine de bunu rahatça aktarabildiklerini söyleyebilirim. Tekrar görüşmek üzere sevgiyle kucaklaşıp ayrıldık.

cerceveli-istanyol2

İstanyol Cafe’nin masa ve tabureleri surların içine ne kadar yakışmış değil mi?

istanyolcafe2

Surlarda sürpriz çok! Biraz ilerleyince surların içindeki kedi evini görüp şaşırıyorum. Kapısı, halısı, komodini her şeyi var ve kediler inanılmaz mutlu. Burayı bu hale getiren Yakut Hanım Azerbaycanlı ve Kariye’de yalnız yaşıyor. Zaten kedilerin hemen karşısında oturuyor. Kendi elleriyle temizlemiş burayı, eşyaları koymuş. Her gün elektrik süpürgesini evinden getirip temizlik yapıyor. Kediler mutlu, Yakut Hanım mutlu… Sevgiyle yapılan her şey çok büyük ve güzel enerjiler oluşturuyor. Yakut hanımı kutlayarak ayrılıyorum oradan.

yakuthn

kediler

Demet Hanımın da önerisiyle Fethiye Camisine doğru yürümeye başladım. Çok da yakın sayılmazdı ama olsun, yürümek bazen yorar bazen de dinlendirir. Yürürken yeniden doğduğunuz bile olur.

Fethiye Camii, Bizans dönemindeki adı Pammakaristos Manastırı idi. Aslında kilise olarak, 13. yüzyıl sonlarında Bizans‘ın ileri gelenlerinden Mihail Glabas Tarkaniotes tarafından inşa ettirilmiştir. İstanbul’un fethinden sonra 1454 yılında patrikhane olarak kullanılmıştır. 1601 yılında İran savaşlarında Gürcistan ve Azerbaycan‘ın fethedilmesiyle, fethin hatırası olarak camiye dönüştürülmüştür.

Fethiye Camii, camiye dönüştürülürken kilisenin apsis kısmı yıkılarak yerine kıble yönüne uygun bir mihrap yapılmış, bir minare ve medrese inşa ettirilmiştir. Cumhuriyet döneminde müzeye dönüştürülmüş, 1955 yılında Amerikan Bizans Enstitüsü tarafından içindeki mozaik ve freskolar açığa çıkarılmış, sonradan yapılan kemer sökülüp yerine eski haline uygun sütunlar yapılmıştır. 1960’lı yıllarda yeniden camii olarak ibadete açılmıştır. Camii’nin duvarları taş ve tuğla karışımıdır. Dış duvarlarında ve içerideki mozaiklerde Grekçe yazılar göze çarpmaktadır.”  

cerceveli-fethiye1

Aşağıdaki resmi çekerken içim sızladı inanın! Bu güzelim harika binayı neden cami yapıyorsun ki! Git biraz ilerisine daha güzel bir cami yap, burayı da müze yap. Ya da bırak kilise olarak kalsın. İstanbul’u İstanbul yapan da bu güzellikler değil mi zaten!

cerceveli-fethiye2

Fethiye Müzesinin bahçesindeki bankla biraz söyleştik. Müze girişindeki görevli genç kızın kedilere olan ilgi ve sevgisini, onlara nasıl kol kanat gerdiğini birlikte izledik. Sonra Tekfur Sarayını gezmek istedim ama onunda tadilatta olduğunu öğrendim. Olsun demek ki bakım vardı ve bu iyi bir şeydi. Kısmet; bahçeden binayı seyredebilmekmiş sadece!

cerceveli-tekfursar

Tekfur Sarayıİstanbul‘da bulunan Blakernai saray kompleksinden günümüze kalan tek saray.

Yedi tepesi ayrı güzel İstanbul Şehrinin, Fatih İlçesi sınırları içerisinde kalan Edirnekapı Semti’nde; kara surlarına bitişik olarak inşa edilmiş, konum olarak Edirnekapı ve Eğrikapı arasında kalan kalın duvarlı saray “Tekfur Sarayı” olarak isimlendirilir.

Tekfur Sarayı’nın ne zaman ve kimler tarafından inşa edildiği konusunda net bir bilgi bulunmamaktadır. Bazı tarihi kaynaklarda, İsa’nın doğumundan sonra onuncu asırda Bizans İmparatoru Porfirogenetos emri ile yaptırıldığı ve arka kısmında bulunan büyük sarayın ek binası olduğu savunulmaktadır. Bu bilgiyi reddeden diğer tarihi kaynakların görüşü ise milattan sonra on üçüncü ve on dördüncü asırlarda[1] “Blakhernai Sarayı” olarak bilinen sarayda yaşayan hizmetkarların ikamet etmesi için yapıldığı yönündedir.

On sekizinci yüzyıl başlarında seramik atölyesi olarak kullanılan “Tekfur Sarayı”, on dokuzuncu yüzyıl ortalarından itibaren cam ve cam ürünleri imalathanesine dönüştürülmüştür. Dünyaca ünlü “kaşıkçı elması” ise “Tekfur Sarayı”nın çöplüğünde bulunmuştur.

Günümüzde ise yeni tarihi olaylara şahitlik etmek amacı ile Tekfur Sarayı’ndaki arkeolojik kazılar sürmeye devam etmektedir.”

Theodosius-surlari

II. Theodosius surları, dönüş yolunda yol boyunca arkadaşlık ettiler bana. Bu surlar günümüze kadar gelebilmeyi başarmış, kim bilir ne yaşamlar görmüş hissetmiştir diye düşünürken ara sokaklara dalmışım. Ayvansaray’ın tarihi vapur iskelesine doğru yürüdüm sonra, vapur iyi bir fikirdi dönüş yolu için, semte denizden bakmak iyi gelecekti bana.

Gezme ve görme aşkınız hiç eksilmesin! Farklı bir gezide görüşmek üzere…

Leave a Comment